Tại một buổi pháp thoại, có phật tử xin Thiền sư Viên Minh chỉ dạy cách tu niệm Phật sao cho đúng. Thầy hướng dẫn, rồi kể câu chuyện như sau để người niệm Phật hiểu đúng mục đích và phương pháp hành trì pháp môn niệm Phật:
Một vị thiền sư đang trên đường vân du hoá đạo. Trời đã tối, thiền sư ghé vào một làng bên đường nghỉ chân. Mọi nhà trong làng đều đã đóng cửa tắt đèn, duy chỉ có một ngôi nhà tự nhiên lại phát ra ánh sáng trong đêm tối như một vầng hào quang. Vị thiền sư biết trong nhà có người tu đạo tốt nên mới có hiện tượng đó. Thiền sư gõ cửa xin vào nghỉ nhờ qua đêm thì thấy nhà có một bà cụ già chuyên niệm Phật. Thiền sư hỏi bà niệm như thế nào, thì hóa ra bà niệm sai, không đúng câu, sai chữ. Thiền sư bèn chỉ cách cho bà niệm đúng lại.
Một đêm kia vị thiền sư tình cờ lại đi ngang qua làng đó. Nhớ đến bà cụ niệm Phật, ông ghé thăm, tự nhủ lúc trước bà niệm sai, mà nhà bà ở còn phát ánh sáng hào quang, thì bây giờ bà niệm đúng thì công phu tu đạo của bà chắc còn xuất sắc hơn nhiều. Nào ngờ tới ngôi nhà cũ thì nhà bây giờ tối đen trong bóng đêm chớ không phát sáng nữa. Vị thiền sư ngạc nhiên, vào gặp bà cụ hỏi xem bà còn tiếp tục niệm Phật không. Thì ra bà vẫn niệm, nhưng nay bà cứ phân vân giữa hai câu niệm, niệm câu đúng thì thói quen lại nhớ lại câu sai, thành ra miệng niệm mà lòng cứ sợ sai, làm tâm bà phấp phỏng, tán loạn, không còn giữ được an tịnh nữa!
Vị thiền sư biết đó là do lỗi mình, mới bảo bà: ” Tôi thật là đã quá sai lầm mà đi chỉ dẫn cho bà. Từ nay bà cứ niệm lại như cũ. Đó mới là câu niệm Phật đúng nhất!”
Thầy Viên Minh giảng:
Câu chuyện trên không cần biết có thật hay không, chỉ nhằm nhấn mạnh rằng niệm Phật, trì chú, tụng kinh… bất cứ hình thức nào, cũng là để giữ cho tâm trong sáng, không bị tạp niệm, vọng niệm chi phối. Không quan trọng niệm câu nào, chú nào, tụng kinh gì. Danh hiệu Phật nào, kinh, chú nào cũng được, nếu niệm chuyên nhất thì tâm rỗng lặng, trong sáng (tịch tịnh).
Thiền sư Jotika, hiện dạy thiền bên Miến Điện, cũng dạy các thiền sinh mà tâm hay bị tán loạn khó hành thiền thì nên niệm Phật để định tâm. Có người hỏi niệm câu gì, thiền sư bảo chọn một danh hiệu nào đó của chư Phật mà niệm. Rồi thiền sư nói thêm:
“Danh hiệu nào cũng được. Thậm chí nếu quí vị niệm ‘Coca Cola, Coca Cola’ một cách chuyên nhất, thì tâm vẫn rỗng lặng trong sáng. Câu, chữ…không phải là vấn đề. Tâm của người niệm mới là vấn đề. “
Đức Phật dạy, niệm danh hiệu Phật để tưởng ân đức của tất cả chư Phật. Niệm đúng thì tâm an tịnh. Tâm an tịnh thì sẽ thấy rõ các pháp đến đi, sinh diệt… nói cách khác là thấy khổ, vô thường, vô ngã. Đó là mục đích của pháp niệm ân đức Phật, cũng như của tất cả pháp thiền do Phật dạy.
Còn nếu niệm để mong cầu điều này, điều khác, thì đó là tâm tham.
